Ach, soms wil ik wel eens vakliteratuur kopen. Zeker als het voor een prikkie bij onze vrienden van de Slegte ligt. Meneer Prick heeft zelf heel wat jaren onderwijservaring, in diverse functies, en vindt zichzelf daardoor bevoegd genoeg om eens even uit te leggen wat er allemaal mis is in het onderwijs in Nederland.

Niet dat dat zo moeilijk is, het is een politiek probleem, bekend bij velen, en met allerlei cijfers hard te maken. Simpel voorbeeld is het percentage van het BNP dat een land uitgeeft aan onderwijs. In een rijtje met 11 Europese landen staat Nederland in 1985 nog gedeeld derde. Tien jaar later zijn we gezakt naar nummer 9. En zo zijn er genoeg voorbeelden. De status van de docent, het gebrek aan carrièremogelijkheden, te volle klassen, de mislukte fusiegolf en de overbodige bureaucratie. Alle docenten kennen de problemen. Wat dat betreft slaat Prick de spijker op de kop. Niet dat dat zo moeilijk is, loop maar eens een koffiekamer van docenten in. Niet alle docenten beheersen het lesgeven. Wel is elke docent specialist als het op klagen aankomt.

Dus echt nieuwe inzichten heeft dit boekje mij niet opgeleverd. Wel de bevestiging dat wat de laatste jaren gebeurt, al is ingezet met de mammoetwet, de klagende na-hossers voorlopers blijken van een hele generatie en dat de enige echte oplossing toch echt uit de politiek moet komen. Benieuwd of er ooit een minister van Onderwijs opstaat die als belangrijkste standpunt heeft om niets te veranderen. Laat de docent zelf maar eens een aantal jaren bepalen wat er goed is en wat wel moet veranderen. Slechter dan de laatste jaren kan het toch niet, dus wat heeft Nederland te verliezen?

Citaat: “En dat ontzien gaat uiteraard ten laste van de jongere collega’s: zelfde opleiding, meer werken en lagere beloning, dat kan niet anders dan wrevel wekken. Die wrevel zal, is mijn overtuiging, pas verdwijnen als aan de algemene salariskorting die deze maatregel uiteindelijk betekende, een einde wordt gemaakt.” (blz.100)


Nummer: 10-025
Titel: Onderwijs op de divan
Auteur: Leo Prick
Taal: Nederlands
Jaar: 2000
# Pagina’s: 144 (4678)
Categorie: Non-fictie
ISBN: 90-5515-239-0


Meer onderwijs gerelateerde boeken:
Eefje Pleij - Juf met staarten
Theo Thijssen - De gelukkige klas
Jacques Vriens - Is de klas nog wel zo gelukkig?

Dit bericht las u al net iets eerder op ans-online.nl, maar nu ook gewoon hier

In een eerdere post op deze blog gaf ik al aan waarom een sociaal leenstelsel niet sociaal is en ook niet liberaal. Tot mijn teleurstelling wijzigde GroenLinks haar koers door de studiefinanciering alsnog om te buigen tot een variant op een sociaal leenstelsel. Dat is m.i. jammer en onnodig.

In Groot Britannie wil men momenteel wel een studietaks invoeren. Ook daar wordt door tegenstanders geschermd met angst voor belastingvluchtelingen. Om maar een actuele metafoor te gebruiken is dat zoiets als te zeggen “het regent dus ik blijf vandaag noodgedwongen thuis“, terwijl je ook een paraplu, een regenjas of de bus zou kunnen nemen om de schade te beperken en het systeem wel te laten functioneren.

Er zullen mensen zijn die ten gunste van lagere belasting in het buitenland gaan wonen en werken, maar dat gebeurt nu ook omdat er mondiaal geen afstemming is op inkomstenbelastingen (en die vrijheden moeten landen ook houden). Aan hoge welvaart met goede zorg, lage criminaliteit en hoogwaardig onderwijs hangt een prijskaartje. Niemand zit voor een dubbeltje op de eerste rij. Maar als we studies zoals de lerarenopleiding of verpleegkunde niet snel aantrekkelijker maken levert Nederland de komende jaren meer kwaliteit in op resp. onderwijs en zorg.

Ik noem deze voorbeelden omdat studenten van deze opleidingen (zoals reeds in mijn eerdere pleidooi bepleit) het meest de dupe worden van een sociaal leenstelsel. Op dit moment kan een student onmogelijk rondkomen van studiefinanciering, wat voor mij aanleiding is om het stelsel toch te willen herzien. Is het bovendien niet vreemd dat een minimumuitkering van een werkloze bijna twee keer zo hoog is als een beurs van een modaal studerende student? Dat is overigens geen pleidooi om uitkeringen te verlagen, want als werklozen moeten bijlenen voor hun brood en dak staat je fiets straks echt nergens meer veilig (alsof dat het grootste probleem is, maar Henk en Ingrid willen natuurlijk weten wat zij er aan hebben).

Maar er zijn meer haken en ogen. Een student die afstudeert met een astronomische studieschuld begint toch wat ongelukkiger en minder onbevangen aan zijn/haar leven als arbeider. Dat zal ten koste gaan van ondernemerschap en innovatie. Kinderen van ouders die niet hebben gestudeerd zijn minder doordrongen van de relevantie van een degelijke studie. Zij zullen vanwege de hoge investeringskosten een studie vaker links laten liggen waardoor sociale segregatie vergroot. Studenten zullen met de hete studieschuld-adem in hun nek dankzij bijbaantjes bovendien onnodige vertragingen oplopen.

Terug naar studietaks. Als we echt zo bang zijn voor de belastingvluchteling laten we het dan logisch oplossen in plaats van het kind met het badwater weg te gooien. Geef iedere student een virtuele studieschuld ten hoogte van de totale ontvangen beurs + instellingsgelden (zie bijv. puntje 5 t/m 7 collegegelden Radboud Universiteit), dit is immers wat de deze ex-student de staat heeft gekost, en reduceer deze virtuele schuld ieder jaar dat de ex-student in Nederland woont met, pak ‘m beet, 1/35e omdat Nederland studietaks heft. Emigranten betalen hun virtuele schuld alsnog af zoals ze hun sociale lening af zouden betalen en belastingvlucht wordt direct een stuk minder interessant. De maatschappelijke functie van onderwijs wordt daarmee erkend in plaats van het puur economische, doorgeslagen individualistische, argument van de financiele investering in het individu.

Overigens vind ik het om dezelfde redenen ook best verdedigbaar dat alle Nederlanders, waaronder de baby-boomers die destijds vaak modaal*2 jaar hebben gestudeerd op kosten van de overheid en straks met 65 jaar met pensioen gaan, hun steentje bijdragen aan het betaalbaar maken van studeren. Ook voor de zoon van de slager wil ik goed onderwijs en ook voor de moeder van de bakker horen voldoende handen aan het bed te zijn. Als we de belastingverlaging die nu via de hypotheekrenteaftrek wordt gegeven ook verwerken in de inkomstenbelastingen zal men zien dat het tarief van de hoogste schaal zelfs een eind omlaag kan.

Wetenschappelijk- en Beroepsonderwijs volgt een student niet alleen voor zichzelf. Wanneer een diploma ook financieel erg interessant is betaalt de student via de belastingen vanzelf meer terug en ook daar is de maatschappij dan mee gediend.

Op Joost had ik naar aanleiding van mijn artikel over Laura Dekker een discussie over leerplicht en waarom kinderen eigenlijk uitvallen.

Mijn take on things is dat leerplicht een lapmiddel is; het zorgt ervoor dat er niet gekeken hoeft te worden naar de redenen achter de uitval. Als een kind niet naar school wil en je kunt het verplichten te gaan, hoef je geen moeite te doen om de oorzaak weg te nemen. Kortom, het is lekker makkelijk — maar niemand schiet er uiteindelijk wat mee op.

Nu las ik in het NRC Next een stukje over de terugkeer van het vakonderwijs, eindelijk! Fijn dat er weer aandacht komt voor mensen die een ander talent hebben dan dingen uit hun hoofd leren en voor mensen die gewoon liever niet de hele dag stil op een stoel zitten.

In mijn werk heb ik veel te maken gehad met jongeren die het niet naar hun zin hadden op school, die hun opleiding niet afmaakten of die wel naar school gingen, maar er eigenlijk weinig leerden omdat ze zich er gewoon niet voor inzetten. De meeste van hen hadden er moeite mee om vijf dagen per week stil te zitten en vonden het veel te theoretisch. Het is doodzonde dat jongeren gedwongen worden dingen te leren die ze niet willen – en eerlijkgezegd vaak niet nodig hebben -  maar niet leren wat ze willen doen. Ze leren hun sterke kanten niet ontdekken, de talenten die ze wel hebben worden niet ontwikkeld, ze voelen zich ongelukkig en ze raken hun zelfvertrouwen kwijt. Het kost ze veel tijd en hun omgeving veel moeite om die jongeren weer een beetje op het juiste pad te krijgen, terwijl het ook op een manier kan die voor iedereen veel aangenamer is.

Algemene ontwikkeling is mooi, maar wat hebben we liever: een ongelukkige puber die niet vooruit te branden is en voor eeuwig afknapt op onderwijs en dingen die ook leuk zouden kunnen zijn (zoals lezen), of iemand die met plezier leert en later heel mooi vakwerk kan afleveren? Ik weet het wel.

Naar aanleiding van het artikel “De nieuwe onderlaag kan geen bijsluiters lezen” van H.J.A. Hofland in NRC Next, 27 augustus 2010.

Volgens cijfers van het Max Goote Kenniscentrum hebben we nu anderhalf miljoen laaggeletterden, een half miljoen meer dan in 1996 – zo schrijft Hofland.

Hoe heeft het zo ver kunnen komen? Hoe kan het dat we ondanks verplicht twaalf jaar voltijds onderwijs nog steeds mensen hebben die niet goed kunnen lezen? Een toestroom van allochtone laaggeletterden? Een miljoen van de laaggeletterden is autochtoon.

Ook in mijn omgeving merk ik het, een gebrek aan kennis en vaardigheden. Ik ben maar een paar jaar ouder dan de jongeren waar ik mee werk en ik voel me onderdeel van de laatste generatie die nog écht onderwijs heeft gehad. Het is eng om te merken dat veel van hen slecht kunnen spellen, rekenen en nooit iets lezen. En als ik zeg nooit, dan bedoel ik dat vrij letterlijk.

We hebben het over jongens en meisjes die aan het eind van hun opleiding zitten en over een jaar werk moeten gaan zoeken; waarvan ik nu al weet dat ze geen sollicitatiebrief kunnen schrijven, om het simpele feit dat ze (letterlijk) geen zin foutloos kunnen schrijven. We hebben het over meisjes die hun mbo-opleiding afsluiten met een werkstuk zonder hoofdletters of leestekens.

Ook over jongens die havo gedaan hebben en een hbo-opleiding afsluiten, die nog nooit gehoord hebben van Harry Mülisch, W.F. Hermans, Hella Haasse of Marga Minco. En als je denkt dat dat komt omdat die al wat ouder zijn, moet ik je teleurstellen: ook van bijvoorbeeld Giphart of Zwagerman hadden ze nog nooit gehoord.

Het is schrikbarend om te merken dat ze in paniek raken wanneer ze een simpele vraag in het Engels krijgen, bijvoorbeeld waar iets staat. Duits of Frans beheersen ze in het geheel niet.

Zelfs HBO- en universitaire opleidingen rennen hard achteruit in kwaliteit. Ik heb geluk gehad met een paar strenge docenten: zat er een spelfout in je werk, dan kreeg je het terug zonder beoordeling en mocht je het opnieuw doen. Maar met de overgang naar de Ba/Ma-structuur begon het gezanik al: de vakken die eerst niveau 2 of 3 hadden, kwamen opeens terug als vakken op M-niveau, met nagenoeg exact dezelfde inhoud die ik twee jaar eerder al had gehad.

Ik dacht eerst dat het aan slecht basisonderwijs lag – en daar zal een deel van het probleem best zitten. Als je les krijgt van iemand die zelf niet kan spellen, zul je een achterstand oplopen. Maar deze week zag ik ook een bericht op Onze Taal.nl – hierin staat dat basisscholieren in groep 8 de werkwoordspelling beter beheersen dan scholieren aan het eind van het voortgezet onderwijs.

Ik vraag me ook af of hetzelfde geldt voor rekenen. Ik was gezegend met een leraar wiskunde die ons het gebruik van de rekenmachine in 3 gymnasium verbood – voor sinus, cosinus en tangens kregen we tabellen. En grafische rekenmachines had je toen nog niet.

Het wordt de hoogste tijd om meer aan onderwijs te doen. Minder opzoeken op google, meer zelf schrijven, minder op de rekenmachine en meer zelf bedenken. We laten jongeren collectief in de steek, wanneer we er niets aan doen.

We moeten er meer geld in steken — op alle niveaus. Mijn faculteit kampte ook met een tekort en daardoor een personeelsstop, lokalen die niet brandveilig waren, tekort aan meubilair, computers en een bibliotheek die weinig recente boeken op de plank had. Dat leidt tot gebrekkig onderwijs door mensen die daar niet voor opgeleid zijn en tot studievertraging. Op middelbare scholen moet voorkomen worden dat docenten uitvallen (door bijvoorbeeld overspannenheid) en dat vakken in het geheel niet gegeven worden door een tekort aan docenten.

We moeten ouders ook aanspreken op hun verantwoordelijkheden – ieder uur dat scholieren het vak verzorging in de basisvorming krijgen, omdat ze thuis niet leren om een waslabel te lezen of iedere dag schoon ondergoed aan te trekken, gaat ten koste van tijd die besteed zou kunnen worden aan vakken die op school thuishoren.

En we moeten af van de verheerlijking van middelmaat. Iemand die kan spellen, is geen elitaire taalnazi, maar iemand met meer kans op een baan dan iemand die dat niet kan – CV’s met spelfouten gaan namelijk zo de papierversnipperaar in.

Als er geen verandering komt in de maatschappij en hoe we omgaan met kennis, dan vrees ik met H.J.A. Hofland mee voor de toename van onwetendheid.

http://www.weekvandealfabetisering.nl/

Celebreting Ghanaian Youth Excellence. Kinderen, ouders, vrienden, onderwijsmensen en de politiek praten over mogelijkheden en uitdagingen van het Onderwijs.Een mooie uitspraak vind ik "Denk in mogelijkheden en uitdagingen."Teleurstellingen en tegenslagen maken vooral verdrietig.Maar samen zoeken en kijken naar oplossingen en resultaten maakt gelukkig. Celebreting Ghanaian Youth Excellence wordt e...