Weinig mensen beseffen dat er veel energie geïnvesteerd wordt in voedselproduktie. Die energie gaat zitten in:

• - kunstmest en bestrijdingsmiddelen
• - landbouwmachines, die ploegen, zaaien en oogsten
• - opslag in koelruimtes
• - bereiden van ruw voedsel tot half- of eindprodukten
• - transport van producent naar distributieknooppunt
• - transport van distributieknooppunt naar winkels en markten

Voedingsmiddel	kcal / pond	Energieopbrengst / Geïnvesteerde energie
Mais	390	102%
Melk	291	45%
Kaas	1824	31%
Eieren	650	19%
Appels	216	15%
Kip	573	15%
Varkensvlees	480	8.5%
Vis	890	4,3%
Rundvlees	1176	4.3%

Zo kost (bijna) al het voedsel dat we eten meer energie dan wij er met onze spijsvertering uit kunnen halen.

De energie die we investeren in ons dagelijks voedsel komt nu nog voor het grootste deel uit fossiele brandstoffen en voor een kleiner deel uit biobrandstof en duurzame energiebronnen als wind- en zonne-energie. Het afnemen van de hoeveelheid beschikbare fossiele brandstoffen zal grote invloed hebben op de voedselproduktie. We kunnen gewoon niet alle benodigde energie vervangen door biobrandstof en windenergie.

Een deel van de oplossing is overschakelen op voedingsmiddelen, die een hoog rendement opleveren. Voor de produktie van melk, kaas en eieren is minder energie nodig dan voor vlees of vis.

Wat we nog meer kunnen doen is het transport minimaliseren. We moeten overstappen op lokaal geproduceerd voedsel. Dat betekent dat we weer terug moeten naar seizoensvoedsel. Geen sperziebonen uit Ethiopië meer in de winter. Geen mineola’s uit Turkije, maar Hollandse appels. Geen mango’s uit Haiti, maar stoofperen.

En we zullen ook moeten stoppen met het importeren van wijn uit Zuid-Afrika, Chili en Australië. We kunnen het ons (straks) niet permitteren om miljoenen hectoliters vloeistof over de aarde te transporteren.

Dat heeft ook een voordeel. Nederland is te koud voor wijnbouw, maar we kunnen hier prima bier brouwen. Ik voorspel een wereldwijde recessie en de teloorgang van Afrikaanse en Chileense wijngaarden, maar een gouden toekomst voor kleinschalige brouwerijtjes die streekbieren brouwen.

Muziek is een prachtig communicatiemiddel. Nu ons kabinet is gevallen omdat de PvdA niet wil praten over de verlenging van de missie in Uruzgan, nu de commissie Davids heeft vastgesteld dat Christenen liever oorlog voeren dan moslims en nu er in de Verenigde Staten dagelijks nog steeds meer wordt uitgegeven aan oorlog dan aan ontwikkelingshulp, kijk ik graag eens naar liederen tegen oorlog.

Niet de mooiste, maar misschien wel de bekendste is van Edwin Star, o.a. gecoverd door Bruce Springsteen en vele anderen zoals Tom Jones, The Jam en Laibach.

John Lennon schreef een prachtig kerstnummer en hing zijn ‘War is over’ op grote posters op. Persoonlijk vind ik ook And the band played Waltzing Matilda van The Pogues een van mooiste, al is het dan een cover (Erik Bogle, 1971).

Toch blijft mijn favoriet een Nederlandstalig nummer. Het Klein Orkest, Haagse band aan het begin van de jaren tachtig. Vooral bekend van het nummer Over de muur, het lied van de Koude oorlog, zelf heb ik toch iets meer gevoel bij de tekst van Soldaat op de foto.

In de jaren tachtig had ik een bandje (heb ik nog steeds overigens) met twee albums van het Klein Orkest. Op kant A “Het leed versierd”, waar dit nummer op staat, op kant B “Later is allang begonnen”. Ik heb het bandje twintig jaar lang erg vaak gedraaid. Ik ken alle teksten van begin tot eind, nog steeds in de auto zit ik soms heerlijk mee te zingen met de sterke teksten, gezongen op aanstekelijke melodieen.

Toen het Klein Orkest er mee ophield en zanger Harrie Jekkers als cabaretier verder ging vond ik dat erg jammer. Maar natuurlijk ging ik kijken in het theater in Leeuwarden, naar zijn eerste show 2 x 3 kwartier. Ik had net computerles gehad en had het refrein in een ‘mooi’ lettertype op een a4-tje afgedrukt. Twintig jaar later kun je je niet meer voorstellen hoe bijzonder dat destijds was.

Na de voorstelling liet ik de tekst signeren, samen met zijn eerste soloalbum Yoghurt met banaan. De gesigneerde tekst heb ik ingelijst (staat nog steeds op zolder) en later nog eens gebruikt toen ik dienstweigeraar werd.

In een van zijn latere voorstellingen gebruikte hij het nummer nog een keer:

Wat een prachtige tekst, hoe duidelijk komt de zinloosheid van oorlog naar boven, welke kronkel in je hoofd denkt echt dat geweld iets op kan lossen. Zouden Haagse politici wel eens naar dit nummer hebben geluisterd?

In mijn ogen is Harrie Jekkers een van de beste tekstschrijvers in Nederland. Hij heeft diverse klassieke nummers geschreven (Terug bij af), maar geen een heeft mijn leven zo beinvloed als ‘Soldaat op de foto’.

Met het gelijk in het hoofd, het geweer op de schouder
Klimt de soldaat op de sokkel; doel en dood voor ogen

Soldaat op de foto, wat kijk je verbaasd
He dat had je niet verwacht, maar het is toch al te waar
Soldaat op de foto, dat bloed op je schouder
Zo te zien niet veel ouder dan 24 jaar

Soldaat op de foto, jij zou altijd winnen
De buit was al binnen, voordat je begon
Soldaat op de foto, destijds een losse flodder
Nu lig je in de modder, het was een ander die won

refr.:
En vertel mij meer over woorden, waar de mensen in geloofden
Die hen zoveel goeds beloofden, zelfs een leven na de dood
Vertel mij meer over woorden, waardoor later zoveel moorden
Zijn gepleegd, waarvan weer later bleek dat, dat niet nodig was

Soldaat op de foto, de maat van idealen
Staat niet op linealen, van de strateeg
Soldaat op de foto je schedel aan stukken
Je hersens in een grijze brij, gedachtenloos en leeg

Soldaat op de foto, wat kijk je verbaasd
He, dat had je niet verwacht, maar het is toch al te waar
Soldaat op de foto, dat bloed op je schouder
Zo te zien niet veel ouder dan 24 jaar

refr....

Tekst en muziek: Harrie Jekkers en Leon Smit

Vandaag, op complimentendag, wil ik even een groot compliment uiten naar onze wereldbol.

Ondank alles wat we je dagelijks aandoen blijf je ons een thuis geven, schenk je ons adem, voedsel, water en het allerbelangrijkste, leven. Dankjewel dat je dit voor ons doet, we hopen nog lang van je te kunnen genieten.

Cartoons:nieuws-feiten met een knip-oog, laatste 7 dagen. (acartoon van de dag, dagelijks op: op startpagina http://www.harrie-kampf.nl) thema's 21/02 t/m 27/02: 21 feb: Man-moeder. 22 feb: Kleinste man? 23 feb: Grootste hond. 24 feb: Lekker ontvoerd. 25 feb: Leraren naar huis gestuurd. 26 feb: Huisdieren wassen gemakkelijker. 27 feb: Luis in de pels.

In deze rubriek wil ik de tweespalt laten zien, waar je als politicus aan bloot staat wat betreft publiciteit. Zonder dat je inspanningen zichtbaar zijn voor de buitenwereld, zal je geen verkiezingsresultaten kunnen oogsten. De stemmer weet dan immers niet wat je gepresteerd hebt. Maar als je alleen voor de publiciteit een actie onderneemt, komt dat op de korte duur je naamsbekendheid ten goede, maar zal het op de lange duur het aanzien van de politiek ondermijnen. Dat is mijn stelling. Als je alleen maar roept en zonder dat het voordelen voor de burgers oplevert, neemt de ontevredenheid van het publiek over de politiek alleen maar toe. Maar de politicus die alleen op effectbejag uit is, weet dat als hij slim is te verbergen voor de buitenwereld. Voor het publiek dat dagelijks het nieuws spelt, is er misschien niet zoveel te verbergen. Maar voor al diegenen die zeker de gemeentepolitiek niet zo actief volgen, kan die slimme politicus en hele meneer of mevrouw lijken.

Deze verkiezingsweek hadden we de mevrouw die zaterdag 20 februari alle partijen een brief stuurde, dat het recent ingevoerde eenrichtingsverkeer op de Kanaalkade leidt tot aanzienlijk meer door haar straat, de Koningsweg. Nog nooit heb ik zoveel politieke partijen zo snel zien reageren. De SP vroeg het college maandag 21 februari om 11.28 uur om iets er tegen te doen, Leefbaar Alkmaar vroeg het college om 12.46 uur actie te ondernemen. De PvdA stelde om 21.26 uur schriftelijke vragen. Ik schat dat al deze partijen hun berichten ook naar de pers hebben gestuurd. Ik heb zelf geen bericht er over aangetroffen in ce gedrukte media. Wij als GroenLinks hebben de bewoonster dinsdag om 11.03 laten weten de zaak te blijven volgen, maar het niet nuttig te vinden zelf ook nog vragen te stellen.

Ik denk zelf dat bovenstaande partijen geen van allen alleen op effectbejag uit waren. Maar de reactiesnelheid was wel adembenemend. Opvallend is dat het allemaal linkse partijen waren. Vinden de anderen overlast door auto’s soms minder belangrijk?

BESTAAT EEN NEDERLANDSE CULTUUR EN EEN EUROPESE CULTUUR??? 

Wat is cultuur? Geef eens een definitie. Dat zal niet meevallen. Toen ik zo’n vijftig jaar geleden colleges Volkenkunde of Culturele Antropologie volgde, kregen we het steeds weer te horen. Iedereen bedoelt weer wat anders als hij het begrip cultuur hanteert. Iemand had een boek geschreven, waarin hij negentig verschillende definities van het begrip cultuur had verzameld. Ik zal dus eerst het begrip cultuur moeten definiëren. 

Cultureel antropologen hanteren meestal een zeer breed begrip van cultuur. Eigenlijk horen alle aspecten van een volk in zijn woongebied tot de cultuur. De materiële kanten vallen het eerst op. Als je volkenkundige musea bezoekt zoals het Tropenmuseum in Amsterdam, of andere musea in Leiden, Rotterdam of Berg en Dal valt uiteraard de nadruk op die materiële zaken als kleding, sieraden, maskers, huisraad, gereedschap, jacht- en visgerei, wapens, vaartuigen, woningen, voorouderbeelden, amuletten of totempalen. Voorwerpen hebben vaak een bepaalde betekenis, bijvoorbeeld een religieuze of een politieke of een sociale betekenis. Volkenkundigen bestuderen dus ook de sociale organisatie: leven ze in kleine rondtrekkende groepen of in grote of kleine dorpen of verspreid in het landschap? Hoe is hun verwantschapsysteem? Hoe is hun politieke organisatie? Welke is hun  religie? Hoe voorzien ze in hun bestaan? Zijn het jagers en verzamelaars, nomadische akkerbouwers of veehouders of hebben ze een vaste woonplaats? Doen ze aan een vorm van irrigatie? Dat zijn ze de onderwerpen, die in een volkenkundeboek aan de orde komen. Alles hoort bij de cultuur van een stam of een volk. 

Is zo’n benadering van de cultuur nu ook geschikt om de cultuur van de Nederlanders te beschrijven? Het zou wel kunnen, maar onze samenleving is zo veelzijdig en complex, dat deze benaderingswijze zelden of nooit wordt toegepast. De bestudering van onze cultuur is opgedeeld in allerlei afzonderlijke wetenschappen. Sociologen bestuderen onze samenleving, politicologen ons politieke systeem, economen de wijze waarop wij in ons bestaan voorzien, theologen onze religies, pedagogen bestuderen de jeugd en geriaters onze senioren en hun problemen. En dan heb je nog de wetenschappen en techniek en allerlei kunstvormen. Als je al de resultaten van deze wetenschappen bij elkaar neemt, kun je in theorie een beschrijving geven van  “De Nederlanders en hun leefwijze, hun cultuur”, maar dan moet je wel zeer belezen zijn. 

Kun je dan ook aangeven, waarin de Nederlanders zich onderscheiden van hun buurvolkeren? Ik geloof het nauwelijks. Dat vraagt de samenwerking van wetenschappers uit al die landen. Dat gebeurt ook wel. Elke tien jaar worden in vrijwel alle Europese staten representatieve enquêtes gehouden, waarin de ontwikkeling van de Europese waarden wordt onderzocht. Dan zie je, dat bepaalde opvattingen in het ene land veel meer worden aangehangen dan  in het andere, maar ze ontbreken niet. Opvattingen verschuiven ook en in het ene land sneller dan in het andere. De hogere scholingsgraad en de veel betere communicatie maken dat mogelijk. Maar die snelle dynamiek bestaat nog niet zo lang, al zijn er vaker periodes in de geschiedenis geweest van snelle veranderingen. 

Komen we bij de beginvraag. Is er een Nederlandse cultuur? Ja, maar je hebt een dik boek nodig om die te beschrijven. Wat zijn opvallende kenmerken van de Nederlandse cultuur?  Wat buitenlanders opvalt, waar nog lang een standenmaatschappij heeft bestaan, is de eeuwenoude democratische traditie in Nederland. Die wordt van tijd tot tijd aangetast, misschien ook nu, maar elke keer leidt dat tot verzet. Moet je sommige vormen van het populisme zo interpreteren? Ik denk het wel. Dat democratische bewustzijn leidt ook tot een ander typisch Nederlandse fenomeen: het open en eerlijk voor je mening uitkomen en daarbij is de fijngevoeligheid vaak ver te zoeken. Vooral in de steden vind je een grote openheid naar buiten en een open staan voor nieuwe ontwikkelingen, niet alleen materieel, maar ook geestelijke ontwikkelingen en daarbij dus ook een grote verdraagzaamheid naar mensen, die anders denken. Dat zou samenhangen met onze koopmansgeest, maar er zijn ook filosofen als Spinoza, die voor een fundament hebben gezorgd. Vrijheid, gelijkheid en broederschap waren hier al lang voor de Franse revolutie algemeen aanvaarde waarden. Steeds zie je ook eerbied voor het recht, ook het internationale recht met Hugo de Groot als een van de grondleggers. 

De Europese cultuur kenmerkt zich door het inmiddels algemeen aanvaarden van de democratie, door een eeuwenoude uitwisseling van resultaten van wetenschappen, door een voortdurend contact en wederzijdse beïnvloeding van kunstenaars, ook al eeuwen lang door de grote invloed, die het christendom in vele variaties op alle terreinen van het dagelijks leven heeft gehad. Zonder een behoorlijke kennis van de religie kun je onze taal, de Nederlandse en Europese geschiedenis en allerlei vormen van Nederlandse en Europese kunst uit het verleden niet goed begrijpen en maak je gemakkelijk fouten, niet alleen in taaluitingen, maar ook in de omgang met anderen. In de huidige tijd verdwijnen allerlei verschillen tussen de Europese volken razendsnel. Overal komt Europese wetgeving, die met name de economie regelt, maar ook allerlei zaken, die ermee te maken hebben, zoals wederzijdse erkenning van diploma’s. Wetenschap, kunst, recreatie, sport, communicatie, veiligheidsbeleid; ze spelen zich af op Europees of wereldniveau. 

Zo komen we in aanraking met mensen en meningen,  technieken en werelden, die velen van ons vreemd zijn. Dat kan tot enthousiast verwelkomen van al dat nieuwe leiden, maar ook als bedreigend ervaren worden. Bij alle discussies over Nederlandse of Europese cultuur, over nationalisme of globalisme, over witte en zwarte wijken, over emigratie en immigratie, over religie en secularisatie spelen gevoelens een grote rol. Daarom zijn de gesprekken ook zo moeilijk, want gevoelens kun je niet zo maar weg redeneren. Dat wil niet zeggen, dat we niet aan het gesprek moeten beginnen.

 Jaargang 2, Nr. 49.

Iedereen hoort erbij
We zorgen voor elkaar
We zorgen voor onze omgeving
We beheersen onszelf

Dit zijn de vier leefregels van Jong in Westerpark, de gezamenlijke pedagogische visie en aanpak binnen het stadsdeel. In 2005 geïntroduceerd op initiatief van GroenLinks wethouder Dick Jansen, en in de afgelopen vier jaar verder uitgebouwd door PvdAer Martien Kuitenbrouwer. Jong in Westerpark staat voor een positieve benadering, en duidelijke regels die door iedereen in de buurt worden gedragen en uitgedragen. Inmiddels werken scholen en welzijnsinstellingen met Jong in Westerpark, maar ook bijvoorbeeld de politie, het Ouder Kind Centrum, sportclubs en een islam-school.
En het werkt. Ik merk het aan mijn eigen kinderen: door de aandacht die er vooral op school structureel aan de leefregels en de positieve aanpak (complimenten geven bijvoorbeeld) is besteed, zijn ze hierop heel gemakkelijk aanspreekbaar. En als ouder maak ik hier ook dankbaar gebruik van. In plaats van een hele uiteenzetting dat je best van mening mag verschillen en ruzie kunt maken, maar dat het niet goed is je daarbij aggressief op te stellen, kan ik simpelweg verwijzen naar de regel 'we beheersen onszelf'. Een gedeelde taal die ook bij de kinderen refereert aan een achterliggend idee is erg waardevol.
Vanmiddag was er een conferentie over Jong in Westerpark. Ik vond het hartverwarmend om te ervaren hoe betrokken professionals en ouders zijn, en hoezeer met name op de scholen de uitgangspunten van Jong in Westerpark worden geleefd: het is echt onderdeel van het dagelijks werk geworden.
Wat mij betreft is Jong in Westerpark een van de pareltjes die we na de fusie moeten behouden. Jong in West!