Christian Jongeneel

Christian Jongeneel is blogger en komt uit Rotterdam (Zuid-Holland)


Wetenschapsjournalist (onder andere)

Zij linken naar Christian Jongeneel

    • Website
    • Feed (actief, valideer)
    • Netwerken:
    • Twittert.
    • Laatste bericht: 23 oktober 2016, 16:03 (150 uur geleden gecheckt)
    • Controle-interval: elke 30 minuten.
    • Twingly blogrank: Twingly BlogRank
    • Blogt over film microcolumn literatuur strips non fictie muziek rotterdam waterfront .

    zondag, 23 oktober 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Hell or High Water: volbloed western

    In film.
    Er hangen altijd donkere wolken boven de prairie in Hell or High Water

    Ze hebben auto’s en mobieltjes, de broers Toby en Tanner Howard, maar verder zijn het ouderwetse desperado’s, die in de volbloed western Hell or High Water als bankrovers door Texas trekken. Daar hebben ze een reden voor, want het land van hun overleden moeder dreigt geconfisqueerd te worden door de Texas Midland Bank. Het plan is de hypotheek af te betalen met het geroofde geld.

    Hun tegenspelers zijn rangers Marcus Hamilton (prachtrol van Jeff Bridges) en Alberto Parker, die op de veranda tegenover een ander filiaal van de bank de komst van de broers afwachten. Het loopt allemaal niet volgens plan, maar eindigt wel in een tragische shoot out, zoals het hoort in een western.

    Armoede

    Naast ingetogen acteerwerk en prachtige beelden van het desolate landschap tillen twee dingen deze film erbovenuit. Ten eerste is dat de humor. Het komt niet vaak voor dat een film waarin het drama overheerst kans ziet grappig te zijn. Dat wordt al snel een farce (denk Tarrantino – ook leuk, maar anders). Hell or High Water waakt ervoor de humor in de hoofdlijn van het verhaal toe te laten. Het zijn de terzijdes die (wrang) komisch zijn.

    Verreweg het sterkste punt is de manier waarop regisseur David Mackenzie het moderne westerngevoel gestalte geeft. De armoede die mensen naar de randen van de wet drijft. De banken en oliemaatschappijen die er rijk worden. In de woorden van Parker, die half Mexicaans, half Comanche is: “Honderdvijftig jaar geleden stalen de voorouders van deze mensen het land van mijn voorouders. Nu wordt het van hen afgenomen door de banken.”

    De berusting ook bij alle partijen dat het nu eenmaal zo gaat. Er komen nog echte cowboys in de film voor, die te paard een kudde koeien over de prairie voeren, maar die snappen ook dat ze de laatste zijn. Hun kinderen gaan dit echt niet meer doen. En banken beroven, dat is ook iets van vroeger. Het is een wonder dat de film toch nog met iets van een optimistische noot eindigt.

    Het bericht Hell or High Water: volbloed western verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    maandag, 17 oktober 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Microcolumn: Voltooid leven

    In microcolumn.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    Als liberalen over ‘zelfbeschikking’ beginnen, ben ik direct op mijn hoede. Meestal denken ze daarbij namelijk aan zelfbewust individu, bemiddeld en hoger opgeleid, die precies weet welke keuzes het best voor hem zijn. Mensen met een kleiner snappertje hebben het nakijken. Denk aan: “mensen mogen zelf bepalen wat voor arbeidsrelatie zij aangaan” of “mensen mogen nog steeds zelf bepalen of ze hun organen afstaan”.

    Nu mogen we zelf gaan bepalen wanneer ons leven voltooid is. Daar ben ik niet bang voor, want ik weet vrij goed hoe ik daarover denk. Maar ik zit met een knagend gevoel dat er een groep mensen is die hier ongezien aan de heidenen wordt overgeleverd. (sg) (eerder stuk)

    Het bericht Microcolumn: Voltooid leven verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    zondag, 16 oktober 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Manuel Moyano – Het rijk van Jegorov

    In literatuur.
    Manuel Moyano - Het rijk van Jegorov

    Een Japanse expeditie naar de binnenlanden van Papoea Nieuw-Guinea stuit daar bij toeval op een methode om het eeuwige leven te verwerven. Het gaat om een nematode, die cellen van zijn gastheer kan vernieuwen. Het extract van een bloem voorkomt groei van de wormen, want als ze volwassen worden, vreten ze hun gastheer op. Expeditieleider Yasutaka Mashimura begrijpt dat hij hier een recept in handen heeft om heel rijk mee te worden.

    De premisse van Het rijk van Jegorov van de Spaanse auteur Manuel Moyano intrigeert behoorlijk. De roman is geschreven in een pseudo-documentaire vorm. De lezer krijgt dagboekfragmenten, mailberichten, krantenknipsels, transcripties van telefoongesprekken en zelfs een personenregister voorgeschoteld. Een hoofdpersoon kent de roman niet. Op originaliteit scoort Moyano hoog.

    Onbevredigend

    Spannend is het ook. Het onheil hangt vanaf de eerste pagina boven het verhaal, dat alle kanten uit zou kunnen gaan en daarom aan je blijft trekken. Pas ver voorbij de helft komt Oleg Jegorov in beeld, het personage aan wie de roman zijn titel ontleent. De laatste zin onthult wie de “auteur” is. Ik heb het boek in één ruk uitgelezen.

    Toch bleef ik met een onbevredigend gevoel achter. Van een boek over het eeuwige leven had ik toch iets meer contemplatie verwacht. Daar komt Manuel Moyano helaas niet aan toe. Nadat op de eerste pagina’s nog ruimte is voor rustige observaties van een verliefd expeditielid, wordt het tempo van de vertelling steeds verder opgevoerd, als in een actiefilm, zodat er tegen het eind alleen nog verbale explosies klinken. Hier had veel meer ingezeten.

    Het bericht Manuel Moyano – Het rijk van Jegorov verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    zaterdag, 15 oktober 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Microcolumn: Horrorclown

    In microcolumn, rotterdam.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    In Rotterdam is een horrorclown gearresteerd. Dat is goed nieuws, al was het maar omdat het toont dat Nederland zich om meer vreemde uitdossingen druk kan maken dan de boerkini. De clown werd ten laste gelegd dat hij mensen aan het schrikken had gemaakt. Hij zei ‘geintje’ en mocht weer los.

    Ik bedacht dat de horrorclown een uitstekende stand-in voor Zwarte Piet zou kunnen zijn. Sinterklaas was de laatste jaren toch een beetje afgegleden tot een verwenfeest zonder disciplinerende ondertoon. Maar elders, zo las ik even later, was een horrorclown alweer te grazen genomen door een veertienjarige die op karate zat. Zo snel kan het gaan met ijzingwekkende reputaties. (sg)

    Het bericht Microcolumn: Horrorclown verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Cousseau & Cuvillier – De Rode Schoenen

    In strips.
    De rode schoenen: dromerig en gruwelijk tegelijk

    Bretagne, 1944. De oorlog is goeddeels voorbijgegaan aan de zeventienjarige Jules. Maar nu zijn de geallieerden geland en trekken de Duitsers zijn dorp in om hen tegen te houden. De paar schoften die er wonen grijpen het aan om de andere bewoners te terroriseren. Vrijwel tegelijkertijd meldt zich een nieuwe dorpsbewoner, George, een erudiete Rus met rode schoenen. Jules neemt hem op sleeptouw – of is het omgekeerd?

    Jules is vastbesloten zijn nieuwe vriend te laten zien waar je het best eekhoorns kunt vangen en andere onbezorgde dingen doen, maar als uitgerekend de sukkeligste Duitser door een ongeorganiseerd verzetsgroepje vermoord wordt en het tweetal hem vindt, dringt een steeds grauwere werkelijkheid zich op. Het verhaal wordt naar het einde toe steeds bloederiger, maar gaat uiteindelijk toch vooral over vriendschap, niet over de oorlog.

    Scenarist Gérard Cousseau en tekenaar Damien Cuvillier hebben met De Rode Schoenen een prachtige strip afgeleverd over bedachtzaamheid en jeugdige overmoed. Een van de beste die ik in tijden heb gelezen.

    Het bericht Cousseau & Cuvillier – De Rode Schoenen verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    vrijdag, 14 oktober 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Microcolumn: Plan

    In microcolumn.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    Bij de PVV geldt een A4 met wat puntjes als een deugdelijk verkiezingsprogramma, dus ja, dan snap ik ook wel dat je een imam die zonder te haperen vier volzinnen kan uitspreken over Kalifaat Hollandia aanziet voor het ultieme bewijs dat er een doortimmerd plan bestaat voor de totaalislamisering van de lage landen.

    Ik ben zo vrij daar anders over te denken. Dan maar een landverrader. Ik noem het pas een plan als iemand mij het protocol van de moefti’s van Mekka of zoiets kan laten zien. En dan nog behoud ik me het recht voor te twijfelen. De lat voor een plan ligt nu eenmaal hoger dan voor een paar losse ideetjes. (sg)

    Het bericht Microcolumn: Plan verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    woensdag, 12 oktober 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Microcolumn: Rubber

    In microcolumn.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    Autobanden slijten tijdens het rijden. De schilfers rubber worden deels in het asfalt geperst, maar veel komt in de lucht en in het water terecht. Zijn de banden versleten, dan willen ze wel eens vermalen op voetbalvelden belanden. Over het gevaar van dat veldrubber kun je je dan opwinden, nadat je al wat opgefokt bent door de file op de weg erheen.

    Boos zijn over korrels op een veldje is overzichtelijker dan over de uitstoot van het wagenpark. Zoals ook de (rituele) slacht een scherper mikpunt is dan de bio-industrie, en de bonusbankier meer woede losmaakt dan de financiële markten. Een leven lang koestert de mens de focus van zijn kleutertijd. (sg)

    Het bericht Microcolumn: Rubber verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    zaterdag, 8 oktober 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Svetlana Alexijevitsj – Het einde van de rode mens

    In non fictie.
    De verschrikkelijke, betere tijd van Svetlana Alexijevitsj

    Laat ik eerst dit zeggen: Het einde van de rode mens van Svetlana Alexijevitsj is een literaire tour de force, het resultaat van vele jaren gesprekken voeren. Alexijevitsj won terecht een Nobelprijs voor deze geschreven documentaire over bewoners van het huidige Rusland, die met haat en nostalgie terugblikken op zowel de Sovjetperiode als de daaropvolgende omwentelingen, die inmiddels in een maffiastaat uitgemond zijn.

    Maar toch: ik heb me erdoorheen moeten worstelen. Daar zijn twee redenen voor. Ten eerste weet je het na een poosje wel. De mensen die Alexijevitsj spreekt zijn allemaal uniek, met hun eigen levensgeschiedenis, maar niettemin lijken hun verhalen op elkaar. Vroeger was het erg, maar je wist tenminste waar je aan toe was. Nu gaan de kapitalisten er met het geld vandoor. Mannen zuipen, vrouwen laten zich belazeren. Stalin is de man die de nazi’s verslagen heeft. Alleen in het laatste hoofdstuk, over de protesten in Minsk, gaat het over iets anders, althans tot op zekere hoogte.

    Stijl

    Het tweede probleem zit in de stijl. Svetlana Alexijevitsj heeft ervoor gekozen alle interviews “full quote” weer te geven. Dat wil zeggen: ze laat alleen haar geïnterviewden aan het woord en voegt daar slechts minimale eigen observaties aan toe. Iedere journalist weet dat dit gaat wringen, want dan moet je je vragen in de mond van de geïnterviewde leggen. Bij vlagen komen de monologen daardoor gekunsteld over.

    Daar komt bij dat Alexijevitsj een eigen, kraakheldere toon heeft. Dat is mooi – het zorgt voor eenheid in het boek – maar het betekent ook dat alle monologen min of meer dezelfde tone of voice hebben. Omdat ook de verhalen een vergelijkbare teneur hebben, gaan de individuele gespreksgenoten niet leven. Het lijkt alsof Alexijevitsj al haar personages in een malletje gestopt heeft – waarmee ze zichzelf meer een Sovjetschrijfster betoont dan ze allicht zou willen.

    Het bericht Svetlana Alexijevitsj – Het einde van de rode mens verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    vrijdag, 7 oktober 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Maar wie initieerde de fraude bij WaterFront?

    In muziek, rotterdam, waterfront.
    Boompjeskade 1998: WaterFront in aanbouw laat zien wat het in essentie is: een paar muurtjes tussen de pilaren van een viaduct

    Gisteren werd dan eindelijk het forensische rapport gepresenteerd over de beerput van acht miljoen in het voormalige WaterFront pand. Helaas mag ik het rapport zelf niet inzien, maar de samenvattende brief van het college aan de raad (pdf) is al schokkend genoeg. Er werd geen huur betaald, maar wel kwistig bij de gemeente gedeclareerd voor niet uitgevoerde verbouwingen. Tenminste twee ambtenaren hebben actief aan de fraude meegewerkt, negen anderen zijn in elk geval passief betrokken geweest. Leidinggevenden die lont roken, vroegen niet door. De meest verbijsterende alinea uit de collegebrief is echter deze:

    Het rapport van SVB Forensics BV geeft een feitelijk antwoord op de vraag wat er is gebeurd en hoe het heeft kunnen gebeuren. Er is nadrukkelijk aan de faciliterende ambtenaren van de afdeling Vastgoed gevraagd naar de reden of motief achter hun handelen. Op die vraag hebben de onderzoekers geen antwoord gekregen. In de gesprekken en uit het digitaal onderzoek zijn geen doorslaggevende feiten of omstandigheden naar voren gekomen die het motief voor hun handelen inzichtelijk maken. Deze vraag hangt als een mist over het rapport en maakt de uitkomsten op dit punt buitengewoon onbevredigend.

    Dat haalt een streep door het vermoeden dat ik altijd gehad heb, namelijk dat de vastgoedcrisis ten grondslag lag aan de handelswijze van de gemeente. Het Vastgoedbedrijf (indertijd: OBR) was daardoor immers in financieel zwaar weer gekomen en had dus behoefte aan een opgepoetste balans. Daartoe moet je je panden zo hoog mogelijk waarderen en voor zoveel mogelijk verhuren. De gemeente had als beleid altijd dat verbouwingskosten in de huur verrekend werden, ongeacht of de waarde van het pand erdoor gestegen was. En onbetaalde rekeningen kun je op de balans laten staan, zodat het lijkt alsof dat pand meer waard is geworden en meer opbrengt.

    Als dat het motief was geweest, zou het echter boven water gehaald zijn in dit rapport. Er lag dus geen systeemdruk aan het gehannes ten grondslag. Evenmin zijn de ambtenaren er collectief ingeluisd door vader en zoon Kan, de huurders. Ze hebben actief meegewerkt door informatie achter te houden en collega’s om de tuin te leiden. Het college wil gezien het juridische vervolg terecht niet speculeren, maar ik kan natuurlijk wel één en één optellen.

    Overdracht

    Even terug naar de overdracht in 2010. WaterFront had een aantal overnamekandidaten voor het huurcontract. De huur was echter te hoog in relatie tot de kwaliteit van het pand. Dat kwam omdat het OBR als gezegd de huurhoogte relateerde aan de gemaakte kosten voor de bouw, niet aan de marktwaarde. Zelfs met een forse subsidie was de begroting nauwelijks rond te krijgen. Zonder aanzienlijke huurverlaging was er feitelijk geen huurder te krijgen. Maar dan moest het pand afgewaardeerd worden en daar zat het OBR niet op te wachten.

    Toen kwam het OBR zelf met de Kans aanzetten. Die hadden geen businessplan, laat staan significante ervaring met horeca, maar wilden wel de volle mep betalen. Nu zou je natuurlijk kunnen opperen dat de Kans naïeve ondernemers waren, die hun hoofd op hol hadden laten brengen door visioenen van gigantische bierdrinkende menigten. Dat gaat er bij mij niet in. Indertijd niet, omdat ze ons en onze medewerkers direct begonnen te bedonderen, maar nu al helemaal niet meer. De Kans waren gehaaide ondernemers die wisten dat feesten niet het businessmodel waren waarmee ze geld gingen verdienen aan WaterFront (meer details over de feestplannen bij 3voor12).

    Mijn veronderstelling toen was dat het een vergelijkbare tent zou worden als de horecagelegenheid pal naast WaterFront: zelden open, maar vermoedelijk op papier wel de nodige omzet. Horeca is nu eenmaal een ideale manier om zwart geld wit te wassen. Maar wanneer dat je doel is, heb je geen behoefte aan pottenkijkers. Dan ga je niet klagen over de kwaliteit van het pand, met als risico dat de gemeente haar aandacht op je richt – tenzij je weet dat je van die gemeente niks te vrezen hebt. Voor het businessmodel ‘witwastent’ was geen enkele verbouwing nodig.

    Verbouwingen

    Mij zul je niet horen beweren dat de Kans belastingtechnisch brandschoon zijn. Gezien onze ervaringen geloof ik het ook onmiddellijk als mij verteld wordt dat ze met een handigheid onder de huur probeerden uit te komen en niet uitgevoerde verbouwingen declareerden. Maar de feitelijke gang van zaken, zoals nu in het rapport geopenbaard, rijmt niet met de hypothese dat zij maar wat uitprobeerden en er gaandeweg achter kwamen dat ambtenaren toch zaten te pitten en ze dus nog wildere declaraties konden inleveren. De fraude werd vanuit het ambtenarenapparaat actief gefaciliteerd.

    En dat leidt weer tot de vraag: sinds wanneer? Kregen de Kans gaandeweg grip op enkele ambtenaren, of was dat direct al zo? Anders gezegd: was de declaratiefraude vanaf het begin het businessmodel van de Kans? De kans van slagen daarvan hing af van inside information over de krakkemikkige procedures. Die moeten ze dan al gehad hebben voordat ze het huurcontract tekenden.

    Daar komt nog iets bij. WaterFront stond niet leeg, er hing geen groot bord ‘te huur’ aan de gevel. Dat we zochten naar overnamekandidaten was in het circuit wel bekend, natuurlijk, vandaar dat allerlei mensen zich bij ons meldden om eens een kijkje te nemen of het iets voor hen was. De Kans niet. Die kwamen direct via het OBR binnen. Ons onmiddellijke signaal dat er iets niet deugde (al was het maar dat witwassen) viel in dorre aarde. Het OBR wilde gewoon erg graag in zee met de Kans, die het niet leek uit te maken in welk pand ze hun club moesten vestigen.

    Wanneer er geen systeemdruk bestond om het pand tegen een te hoge prijs te verhuren, hadden een of meer ambtenaren vanaf het begin een ander motief om het contract met de Kans af te sluiten. Wat dat motief was, valt op dit moment niet te zeggen. Maar daardoor valt op dit moment ook niet vast te stellen of de Kans het meesterbrein vormen achter de megafraude of dat ze slechts de gewiekste uitvoerders zijn van een plannetje dat door iemand anders bedacht is.

    Het bericht Maar wie initieerde de fraude bij WaterFront? verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    woensdag, 5 oktober 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Captain Fantastic glijdt langzaam weg

    In film.
    Captain Fantastic en zijn gezin

    Viggo Mortensen is weer eens op pad met een stel kleintjes, alleen zijn het deze keer geen hobbits, maar kinderen, die hij ergens in de bossen van noordwest Amerika autarkisch heeft opgevoed. Ze kunnen een konijn villen, maar ook de grondwet uitleggen en hun afkeer van het kapitalisme uiten. Fysieke en intellectuele superkinderen, maar verder niet van deze wereld.

    Dan komt het bericht dat hun moeder, die niet zo lang geleden wegens zware depressies is opgenomen, zelfmoord heeft gepleegd. En dus gaat het gezin in een aftandse bus op pad naar New Mexico, waar de familie helemaal niet zit te wachten op het stelletje outcasts. Of in ieder geval niet op Captain Fantastic zelf, die door zijn schoonvader verantwoordelijk wordt gehouden voor de dood van zijn dochter.

    Captain Fantastic begint als een vrolijke, tikje anarchistische film, die gaandeweg een serieuzere ondertoon krijgt. Naar mate je als kijker meer begrijpt over de verhouding tussen Captain Fantastic en zijn vrouw, en de reden van hun afzondering, krijgt het verhaal een diepere laag. Helaas gaat die verdieping gepaard met een wat zoetig moralisme en ongerijmde plotwendingen, om uiteindelijk in een langgerekt, mierzoet slot weg te glijden. Al met al geen slechte film, maar hij was gebaat geweest bij het vasthouden van de ruige randjes.

    Het bericht Captain Fantastic glijdt langzaam weg verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    maandag, 3 oktober 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Microcolumn: Hongaren en referenda

    In microcolumn, referendum, eu, vluchtelingen, europa.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    Wanneer Nederland vandaag een referendum zou houden met als vraag “mag de EU ons dwingen Hongaren toegang te geven tot onze arbeidsmarkt?”, dan durf ik wel geld op ‘nee’ te zetten. Je kunt heden ten dage tenslotte overal in Europa de handen op elkaar krijgen voor een democratische sneer richting andere volken of bevolkingsgroepen.

    Omgekeerd kan natuurlijk ook. Op de vraag “Moeten de Hongaren verplicht worden ook vluchtelingen op te nemen?” verwacht ik in Nederland een vastberaden ja. Wanneer je democratisch besloten hebt een probleem op andermans bordje te schuiven, valt daar immers niets meer tegenin te brengen. Electoraal narcisme is een Europese kernwaarde aan het worden. (sg)

    Het bericht Microcolumn: Hongaren en referenda verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    zondag, 2 oktober 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Linker Wang bestaat 25 jaar

    In groenlinks, journalist, basisinkomen.
    Artikel uit het jubileumnummer van de Linker Wang

    Zaterdag viel het jubileumnummer van de Linker Wang op de mat. Vijfentwintig jaar alweer, waarvan ik er bijna twintig als (actief) lid van heb meegemaakt. Vier mooie pagina’s terugblik (pdf) levert het op in het nieuwe nummer.

    Voor de rest blijft het blad natuurlijk bovenop de actualiteit zitten. Een interview met Sinan Can, die onlangs de Journalist voor de Vrede-prijs won. Een beschouwing over het basisinkomen. Een gesprek met specialist ouderengeneeskunde Nienke Nieuwenhuizen over een impuls aan het euthanasiedebat. En dat is nog maar een greep.

    Op 29 oktober vindt het jubileumsymposium ‘Religie: rem of remedie?’ plaats in Utrecht. Het zal er druk zijn, want de Linker Wang heeft binnen GroenLinks een forse en actieve achterban.

    Het bericht Linker Wang bestaat 25 jaar verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    vrijdag, 30 september 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Microcolumn: De sukkels van het corps

    In microcolumn.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    In mijn tijd aan de TU Delft werd altijd een beetje lacherig gedaan over het plaatselijke corps. Je moest natuurlijk niet teveel ballen in je werkgroepje hebben, want dan hielden ze het project op met hun ongein, maar de gehoorzaamheidscultus kweekte verder wel dociele types, die je makkelijk de eenvoudige k*tklussen in de maag kon splitsen. De toekomstige leiders van het land zaten in Delft niet bij het corps maar bij de studentenvakbond.

    Wat in de actuele heisa rond het Groningse corps opvalt is de boete die daar werd ingesteld op het doorbreken van de omerta. Dat zou vroeger nooit nodig zijn geweest. Toen zwegen de foeten nog gewoon omdat ze zich te pletter geneerden om de vernederingen die ze zich hadden laten aandoen. Kennelijk is zelfs bij het corps de gehoorzaamheidsreflex aan het uitsterven. Een groot verlies is dat niet. (sg)

    Het bericht Microcolumn: De sukkels van het corps verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    dinsdag, 13 september 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Topsalaris leidt niet tot topbedrijf

    In sargasso, bedrijven, invloed, politiek, pvda.
    Topbedrijf, topsalaris, topauto (foto:flickr/schill)

    Naar aanleiding van de uitspraak van Jeroen Dijsselbloem (de PvdA-politicus, niet de minister van financiën) over het paal en perk stellen aan topsalarissen, stond vanochtend een brief van hoogleraar accountancy Jan Bouwens in de Volkskrant, die daarin een aantoonbare correlatie tussen topsalarissen en waarde van bedrijven (pdf samenvatting van aangehaalde studie) ombouwt tot een oorzakelijk verband. Dat leidt tot de bekende riedel: als je geen topsalarissen toelaat, krijg je ook geen topbedrijven.

    Het aardige is dat dezelfde studie van Xavier Gabaix en Augustin Landier ook gebruikt is om precies het tegenovergestelde te betogen, namelijk dat een aantoonbaar oorzakelijk verband tussen salarissen en bedrijfsprestaties juist niet te leggen valt. Sterker nog, de twee Fransen berekenden dat als een bedrijf met de 250st getalenteerde CEO plotseling hét toptalent zou rekruteren, dit slechts een groei van 0,016 procent zou opleveren. Anders gezegd: de invloed van kleine verschillen in talent, die vaak in enorme salarisverschillen worden vertaald, is minimaal.

    Daarmee is natuurlijk niet gezegd dat de talenten van de CEO geen invloed hebben op het welvaren van het bedrijf. Dat is uiteraard wel zo. Het zegt alleen dat de CEO niet meer getalenteerd wordt als je hem meer betaalt. Een meer getalenteerde CEO van buiten halen heeft ook niet vanzelfsprekend grote invloed op de waarde van het bedrijf. Het kán natuurlijk wel, maar het is geen wetmatigheid.

    Prestaties

    Het probleem is dat in de door Gabaix en Landier gevonden correlatie ook een omgekeerd effect kan schuilen: een autonome groei van het bedrijf leidt tot betere betaling van de CEO, ongeacht diens prestaties. Dat geldt zeker als de betaling deels in een vaststaande hoeveelheid opties/aandelen plaatsvindt. Zelfs als de CEO het hele jaar ziek thuis zit, daalt/stijgt zijn salaris dan met de bedrijfsprestaties mee.

    De waarheid is deze: managers zijn net mensen. Sommige zeer getalenteerde CEO’s voelen een intrinsieke motivatie, anderen zijn wél door een hoger salaris te prikkelen. Het hoge salaris kan ook blaaskaken aantrekken die een bedrijf aan de grond laten lopen, terwijl intrinsiek gemotiveerde lieden alsnog boos kunnen worden wanneer ze erachter komen dat een collega meer verdient, niet vanwege het geld zelf, maar omdat ze weten dat anderen daarin de ultieme vorm van waardering zien.

    Hoe dan ook, Bouwens’ betoog overtuigt niet (hier een vilein grapje over de invloed van beperkte hoogleraarssalarissen op universitair talent). Het is zelfs licht verontrustend voor CEO’s: is dit nu werkelijk het beste argument dat valt aan te dragen voor topsalarissen? Dan gaat de politiek het makkelijk krijgen bij het slaan van piketpaaltjes. (sg)

    Het bericht Topsalaris leidt niet tot topbedrijf verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    maandag, 12 september 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Microcolumn: Hoerenzoon

    In microcolumn, mark rutte.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    Vermoedelijk heeft Rodrigo Duterte, de Filipijnse president die Barack Obama als hoerenzoon aanduidde (en in reactie ‘a colorful guy’ genoemd werd), nog nooit van Mark Rutte gehoord. Dat is jammer, want ik denk dat onze premier ook wel iets onwelvoeglijks naar zijn hoofd gesmeten zou willen krijgen. Hij zou vermoedelijk ook wel een ‘colorful guy’ willen zijn.

    Sinds hij erin slaagde zich een hele uitzending van Zomergasten lang op de vlakte te houden heeft de natie weer goed op het netvlies hoe geruisloos Mark Rutte is. Dat is handig als je ongestoord plannetjes wilt doorzetten, maar komt in verkiezingstijd minder van pas. Wil Rutte nog eens ‘hoerenzoon’ naar het hoofd geslingerd krijgen, dan zal hij zijn lichtst ontvlambare rivaal toch anders moeten aanduiden dan ‘onze blonde vriend’. (sg)

    Het bericht Microcolumn: Hoerenzoon verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    zaterdag, 10 september 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Siegfried Lenz – Een minuut stilte

    In literatuur, duitsland.
    Aan het strand gebeurt het bij Siegfried Lenz (foto:flickr/statelibrarywa)

    Een minuut stilte van Siegfried Lenz begint met de herdenkingsbijeenkomst die duidelijk maakt dat het slecht is afgelopen met lerares Engels Stella, die in deze novelle een liefdesrelatie heeft met haar leerling Christian. Plaats van handeling is een havenstadje aan de Oostzee, ergens in de jaren vijftig, toen je in Duitsland gewoon naar Benny Goodman mocht luisteren.

    Het is zomer, het broeit aan de waterkant. Christian vaart toeristen rond met de boot van zijn vader, Stella gaat een keertje mee, ze gaat nog een keer mee. Zo gaan die dingen. En toch wringt het. Dat komt omdat het verhaal verteld is vanuit het perspectief van de jongen. Waarom hij voor Stella valt, is wel duidelijk – een puber die reageert op het aantrekken en afstoten door een mooie jonge vrouw. Maar wat ziet zij in ’s hemelsnaam in hem? Ze vindt dat hij niks van Animal Farm begrepen heeft, maar verder?

    Siegfried Lenz is een grootheid. Stilistisch is de novelle dan ook dik in orde. De opbouw is evenwichtig, de spanning over Stella’s lot wordt zorgvuldig opgebouwd zonder dat het plot de sfeertekening overschaduwt. Lenz beheerst ook de kunst genoeg raadsels te laten bestaan (heeft Stella nog meer minnaars?) om de lezer gretig te houden. Maar als je eenmaal vermoedt dat Christian een saaie drol is, ondergraaft dat toch de geloofwaardigheid van deze ‘zomeridylle’.

    Het bericht Siegfried Lenz – Een minuut stilte verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    woensdag, 7 september 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Melkweg stuitert voor Jesse Klaver

    In groenlinks, energie, basisinkomen, jesse klaver.
    De Melkweg, nog zonder Jesse Klaver, maar wel met mij

    Toch goed dat er een God is, citeerde Jesse Klaver gisteravond Gerard Reve bij de aftrap van de verkiezingscampagne van GroenLinks. De Melkweg was afgeladen, voor bijna de helft met (jonge) mensen die geen lid van de partij waren, maar het toch graag wilden meemaken. De partij knettert van de energie. Ik voelde me echt heel oud.

    Reve’s God kwam om de hoek kijken als vrijwel vanzelfsprekend symbool van het morele appèl dat de kern is van de campagneboodschap: het moet eerlijker. Minder aandacht voor de patsers, meer voor degenen die zich door het leven stoempen. Voor mij als LinkerWanger is het natuurlijk fijn dat de partij weer een leider heeft die gemakkelijk over religie praat. Hij moest de zaal daar wel een beetje in meetrekken, ook toen hij afschaffing van artikel 23 resoluut naar de prullenbak verwees. Klaver weet hoe je het publiek kietelt, maar zegt ook resoluut ‘nee’ als hij het niet eens is met een geluid uit de achterban.

    Naast alle glamour is er uiteraard ook een lijvig concept verkiezingsprogramma, waarop naar hartelust geamendeerd mag worden. Halverwege december hakt het partijcongres de knopen door. Ik voorspel dat het basisinkomen het spannendste punt gaat worden. Tegen die tijd zal ook duidelijk zijn wie achter Jesse Klaver op de lijst staan. Gisteravond deed een getal van meer dan 500 sollicitanten te ronde. Ook dat is dus nog voor veel mensen spannend.

    Het bericht Melkweg stuitert voor Jesse Klaver verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    dinsdag, 6 september 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Microcolumn: Nabestaanden

    In microcolumn, rusland.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    Vrienden van mij zijn onlangs in Sint-Petersburg geweest. Hadden zij daarover vooraf in overleg moeten treden met de nabestaanden van MH-17? Die vraag borrelde in me op toen ik in de krant las dat sommige nabestaanden de KNVB verweten zich stil te houden over de kwalificatierondes voor het WK in Rusland (waar we vermoedelijk niet eens heengaan, gezien de spelprestaties). Dat zou niet goed zijn voor hun rouwverwerking.

    Nu is het niet aan mij om andermans leed te relativeren en een WK in een maffiastaat is ook niet zo’n heel tof idee, maar hoe ver moet je de netten van je verdriet uitwerpen? Er waren ook nabestaanden die het wilden laten lopen, las ik. Niet om de KNVB te ontzien, maar zichzelf. (sg)

    Het bericht Microcolumn: Nabestaanden verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    woensdag, 31 augustus 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Microcolumn: Alfamannetjes

    In microcolumn, turkije.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    Zoals u allicht al heeft meegekregen rommelt het in de Turkse AK Partij. Nadat de laatste van de ‘ho ho, rustig aan’ mannen, Ahmet Davutoglu, eruit gewerkt was, bleven er twee alfamannetjes over en die begonnen elkaar te bijten, nadat ze eerst jarenlang hadden lopen knuffelen om het land naar hun hand te zetten. Dat er een shoot out ging komen, stond vast, de vraag was alleen hoe en waar.

    Enfin, die shoot out heeft Nederland bereikt in de vorm van schoolpleinruzies en lijsten van mensen en winkels met wie je geen vriendjes meer mag zijn. De regering protesteert over inmenging van buitenaf, maar zou zich beter als bovenmeester kunnen opstellen. De Nederlandse achterban van het bovenliggende alfamannetje in Turkije vormt de kleuterklas van de roedel. (sg)

    Het bericht Microcolumn: Alfamannetjes verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    dinsdag, 30 augustus 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Leonhard Frank – Karl en Anna

    In literatuur, dood, oorlog.
    Leonhard Frank: Karl en Anna (cover Nederlandse uitgave)

    Soldaat staat op de stoep bij vrouw en beweert dat hij haar in de oorlog verdwenen echtgenoot is. Al toen Leonhard Frank in 1926 ‘Karl en Anna’ schreef, was dat thema niet bepaald nieuw meer. Hij geeft er ook geen nieuwe draai aan. Deze kleine novelle is onversneden sociaal-realistische soldatenromantiek. Ik verklap niks als ik hier, ter illustratie, de slotalinea’s citeer:

    Ze namen de allee waar Karl, op zijn rug in de steppe, Anna had zien wachten. Maan en sneeuw verlichtten hun pad. Bevroren boomtakken toverden een wirwar van schaduwen op de witte vlakte. De sterren fonkelden koud. Ze zeiden geen woord, ze dachten aan niets. Daar gingen ze, gehuld in een ondoorgrondelijk geheim, alleen nog te scheiden door de dood.

    Ik moest bij het lezen regelmatig aan A. den Doolaard denken, de Nederlandse kampioen van de vooroorlogse arbeidersklasse. Beiden hebben gemeen dat hun schrijverschap voortkomt uit maatschappelijke bevlogenheid, wat niet leidt tot de meest subtiele literatuur. ‘Karl en Anna’ heb ik met plezier gelezen, maar het had niet veel langer moeten duren dan negentig pagina’s.

    Het bericht Leonhard Frank – Karl en Anna verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    maandag, 29 augustus 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Microcolumn: Fiscaal klimaat

    In microcolumn, nieuws, bedrijven.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    Het komische nieuws van de dag bereikte de lezers van het Financieele Dagblad vanochtend al vroeg. ‘Silicon Valley waarschuwt Nederland om fiscaal klimaat’, kopte de krant. Enkele van de meest winstgevende bedrijven ter wereld zijn bang dat belastingontduiking via Nederland moeilijker wordt nu dergelijke praktijken internationaal steeds meer onder vuur komen te liggen. Vingertje: dat kost banen!

    Ik weet dat het allemaal legaal is en zo, maar multinationals die monkelen over de erosie van dubieuze belastingdeals komen bij mij toch altijd een beetje over als Tony Soprano die zich beklaagt dat politie-onderzoek slecht is voor de werkgelegenheid in de afvalindustrie van New Jersey. Het is wel waar, maar de grondslag van die banen gaat er niet vanzelf door deugen. (sg)

    Het bericht Microcolumn: Fiscaal klimaat verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    vrijdag, 26 augustus 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Paulus als radicale gelijkheidsdenker

    In non fictie, gemeente, samenleving, dood.
    Paulus door Guido Reni (1575-1642), te zien in het Prado

    Paulus, de man die erop stond dat een mens Jezus kon volgen zonder zich aan alle Joodse wetten en gebruiken te moeten houden, is in de loop der eeuwen voor vele karretjes gespannen. Hij staat te boek als dogmatisch en misogyn. Maar klopt dat beeld eigenlijk wel, vraagt Karen Armstrong zich af in haar boek ‘Paulus, onze liefste vijand’.

    Armstrong kiest een strakke historische invalshoek, zich baserend op de zeven brieven die daadwerkelijk aan Paulus toe te schrijven zijn (1 Tessalonicenzen, Galaten, 1 en 2 Korintiërs, Filippenzen, Filemon en Romeinen). De andere boeken zijn door latere auteurs uit bewondering aan hem toegedicht. Zelfs in die zeven authentieke boeken zitten rare passages die de indruk wekken latere toevoegingen te zijn, betoogt Armstrong, waarin ze overigens niet de enige is. Naar mate het christendom meer verspreid raakte, ontstond meer noodzaak om aan te sluiten bij de geldende mores, onder andere over de plaats van vrouwen in de samenleving.

    Paulus zelf was een radicale gelijkheidsdenker. Zijn dopelingen waren niet langer Jood of Griek, slaaf of vrij, man of vrouw. Het was het antwoord op de onderdrukking door de Romeinen, een overheerser die onderworpen volken tot het bot uitperste en op tegenstand bij voorkeur reageerde met genocide. Jezus’ boodschap van sociale rechtvaardigheid viel in goede aarde. Dat hij aan het kruis stierf was een affront, ook voor Paulus, tot die op weg naar Damascus tot het inzicht kwam dat God juist daardoor liet weten zich te voegen aan de zijde van de verworpenen der aarde.

    Paulus’ cruciale inzicht was dat in Jezus’ dood de wet vervuld was. Hijzelf had zich daar altijd strikt aan gehouden, maar vanaf nu was dat niet meer nodig. De kern van het geloof werd de sociale rechtvaardigheid, niet de naleving van voorschriften.

    De historische Paulus

    Armstrong volgt Paulus daden en denken chronologisch, te beginnen ongeveer twee jaar na Jezus’dood, in het jaar 32 of 33. Ze bestudeert bronnen, zoekt naar de verklaring van tegenstrijdigheden. Lucas, bijvoorbeeld, schrijft over Paulus’ ervaring op weg naar Damascus als een ‘visioen’. Paulus zelf houdt in zijn brieven vol dat hij daadwerkelijk Christus gezien heeft, dat wil zeggen hem ontmoet zoals ook de discipelen hem ontmoetten. Dat kan volgens Lucas niet, omdat Jezus immers na veertig dagen ten hemel gevaren is.

    Anders dan de discipelen uit Galilea was Paulus een gestudeerd man. Dus, stelt Armstrong, moet je er beducht op zijn als hij zichzelf tegenspreekt. Neem bijvoorbeeld de passage uit 1 Korintiërs 14:33-36, waarin de apostel stelt dat vrouwen hun mond moeten houden tijdens bijeenkomsten. Niet alleen zwerft die passage in de oudste bewaard gebleven manuscripten door te tekst, ze is ook in tegenspraak met een zeker zo beruchte passage twee pagina’s daarvoor waarin Paulus stelt dat vrouwen het hoofd moeten bedekken als ze bidden of profeteren, dus wel degelijk het woord nemen tijdens de bijeenkomsten van de gemeente. Het lijkt erop, aldus Armstrong, dat die zwervende passage later is ingevoegd om Paulus, die verder consequent hamert op de gelijkheid van man en vrouw, in te kunnen roepen ter rechtvaardiging van de ondergeschikte rol die vrouwen een eeuw later hadden gekregen.

    In Armstrongs historische versie wordt Paulus een radicaal, die zelfs door veel andere christenen in de begintijd en later niet begrepen werd. Hij moest voortdurend de gemeenten die hij gesticht had tot de orde roepen om te voorkomen dat ze uiteenvielen. Zijn grootste project, een collecte voor de gemeente in Jeruzalem, liep op een gênante mislukking uit. De verwachte terugkeer van Jezus bleef uit. Hij is waarschijnlijk op een ellendige manier aan zijn einde gekomen in een Romeinse cel. Wie zal zeggen hoe gedesillusioneerd hij was? Maar hij heeft in elk geval niet meer hoeven meemaken dat men met zijn woorden aan de haal ging om hiërarchische gezagsstructuren in te richten.

    Het bericht Paulus als radicale gelijkheidsdenker verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    Reacties op Paulus als radicale gelijkheidsdenker

    Door: Jona Lendering op 26 augustus 2016, 16:26

    Ik neem de vrijheid vervolgliteratuur te noemen: Kent Yinger’s “The New Perspective on Paul”. Hij behandelt de huidige discussie over de boodschap van Paulus, waarin ernstige twijfel wordt geuit aan het aloude idee dat Paulus zou hebben gedacht dat het niet langer nodig was de Wet van Mozes te volgen. Het is, in deze visie, meer dat geloof in Christus er bij kwam dat dat dit geloof de Wet verving.

    Hier is een recensie: http://www.thepaulpage.com/the-new-perspective-on-paul-an-introduction/

    Van Piet van der Horst is overigens de observatie dat Paulus’ hoge christologie (met Christus als een soort tweede godheid) ook al niet onjoods was. Paulus is altijd joods gebleven en het ontstaan van het christendom moet nog later hebben plaatsgevonden.

    donderdag, 25 augustus 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Microcolumn: Frietkot

    In microcolumn.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    Wanneer u het AD niet leest, is u allicht ontgaan dat vandaag de rechtszaak tegen de krant dient van een eerzame frietkothouder uit Eindhoven, die meent recht te hebben op een hogere plek in de jaarlijkse friettest. Het AD was onverwacht langsgekomen op een moment dat de beste aardappels op waren en noteerde daarom een lagere score. Zo duikelde de snackbar uit de top vijf – ten onrechte, vindt ze zelf.

    Los van alle, op zich begrijpelijke verontwaardiging, teleurstelling en wat dies meer zij, vraag ik me altijd af hoe dit soort zaken bij de rechter belandt. Natuurlijk, het is lullig dat de laatste superaardappel net opgeschild was en ik snap dat een lagere notering omzet kan schelen (al maakt de publiciteit rond de rechtszaak allicht weer iets goed). Maar waar komt die gedachte toch vandaan dat je als mens bij botte pech door een ander onrecht wordt aangedaan? (sg)

    Het bericht Microcolumn: Frietkot verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    maandag, 22 augustus 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Microcolumn: Medaillespiegel

    In microcolumn.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    Nederland eindigde bij de spelen van Rio hoger in het klassement dan gastland Brazilië. Toch vond de chef de mission de medaillespiegel van TeamNL licht teleurstellend. We hadden wel eens hoger gescoord, sommige sporters hadden niet aan de verwachtingen voldaan. Het leek verdacht veel op collectief falen, zou je bijna afleiden uit ’s mans woorden. Laten we eerlijk zijn: de elfde plek op de Olympische Spelen, dat is een afgang van heb-ik-jou-daar.

    Dit is Nederland anno 2016. We zitten ruimer in het geld dan bijna iedereen, we draaien in meer sporten aan de top mee dan je op grond van de bevolkingsomvang zou verwachten, maar we blijven jaloers op iedere grasspriet bij de buren, verslaafd als we zijn aan de dampen van de ontevredenheid. Negentien medailles, maar ongeremd blij zijn, ho maar. Dat wordt nog een vrolijk verkiezingsseizoen. (sg)

    Het bericht Microcolumn: Medaillespiegel verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    vrijdag, 19 augustus 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Steven Chu: ik ben techno-optimist geworden

    In artikel, agenda, co2, energie, science, werk, shell, geschiedenis, parijs, en meer.
    Steven Chu (foto:flickr/Fortune_Brainstorm_E)

    Steven Chu is na een periode als Amerikaans energieminister terug als wetenschapper op het subatomaire niveau. Hij houdt zich bezig met optische microscopen die de concurrentie met elektronenmicroscopen aankunnen. Een groot deel van zijn tijd steekt hij echter nog altijd in het uitdragen van de noodzaak om duurzame bronnen van energie te ontwikkelen en CO2 uit de atmosfeer te halen.

    Twee keer per jaar is Nobelprijswinnaar Steven Chu in Nederland. Hij is lid van de science council van Shell, niet zozeer om zijn werk aan het koelen van atomen met lasers als wel om zijn progressieven standpunten op het gebied van duurzame energie, die hij uitdroeg als directeur van het vermaarde Lawrence Berkeley National Laboratory en als energieminister onder Barack Obama.

    ‘De science council adviseert Shell over de richting van het onderzoek’, vertelt Chu op een zonnige middag in Delft, waar hij voor een dag is neergestreken als gast van het Process Technology Institute. ‘Shell onderzoekt nieuwe wegen naar bronnen van duurzame energie. Ze hebben het ooit geprobeerd met zonne-energie. Dat is niet goed afgelopen, maar ze houden wel vast aan een duurzame koers. Natuurlijk is veel van het onderzoek op de korte termijn gericht op olie en gas. Dat is niet wat mij motiveert. Mij krijgen ze voor de visie op de lange termijn.’

    De drijvende kracht achter die lange termijn heet klimaatverandering. De laatste keer dat het op aarde zo warm was als het eind deze eeuw vermoedelijk zal zijn, was het zeeniveau zes à negen meter hoger. ‘Nederland kan één meter wel aan, tegen hoge kosten, maar als het veel meer is, verdwijnt het land’, zegt Chu. ‘Voor Bangladesh is één meter al desastreus. Als de mensen daar op de vlucht slaan, heb je een crisis die de Syrische vluchtelingenstroom verre overtreft.’

    Laserpincet

    Met die brede blik begon het in Chu’s carrière niet. Integendeel, het begon op atomair niveau. Na twee studies koos hij voor theoretische fysica, ‘want ik werd liever een middelmatige natuurkundige dan een middelmatige wiskundige’. Tot grote teleurstelling van zijn mentor werd Chu vervolgens gegrepen door een praktische uitdaging, namelijk het koelen van atomen met laserlicht, tot ze stilstonden bij een temperatuur van een paar nanoKelvin. Het lukte. Met twee collega’s kreeg hij er in 1997 de Nobelprijs voor.

    Op dat moment was zijn belangstelling al begonnen uit te waaieren. Het ‘laserpincet’ dat hij voor atomen vervolmaakt had, was immers ook bruikbaar om moleculen te bestuderen. Hij stortte zich op polymeren en DNA. Tegen de tijd dat hij (in 2004) gevraagd werd directeur te worden van het prestigieuze Lawrence Berkeley National Laboratory was hij ‘als burger’ gegrepen door klimaatverandering.
    Chu: ‘Liever was ik wetenschapper gebleven, maar als directeur kun je je eigen agenda doorvoeren. Bovendien waren twaalf Nobelprijswinnaars me voorgegaan als directeur, dus het was een eer. Het laboratorium zat al op het traject naar duurzame energievormen, maar ik kon dat versnellen. Mensen hebben hun carrière omgegooid om de wetenschappelijke koers te volgen die ik voor me zag. Gelukkig kon ik tegelijkertijd nog een eigen onderzoeksgroep leiden.’

    Eind 2008 belde een medewerker van Barack Obama, die net de presidentsverkiezingen gewonnen had en bezig was zijn team samen te stellen. Chu zei opnieuw ‘ja’, al was nog nooit een Nobelprijswinnaar minister van energie geweest in de VS. Tegelijkertijd een onderzoeksgroep runnen zat er niet meer in, maar hij maakte nog wel een paar publicaties af.

    ‘Als minister word je ongelooflijk veel gebriefd’, vertelt hij. ‘Het gaat veel over geld, natuurlijk, maar het gaat ook vaak diep de technologie in. Dan heeft een wetenschappelijke achtergrond absoluut voordelen. Toen het grote olielek van BP in de Golf van Mexico ontstond, bijvoorbeeld, vroeg de president me om het bedrijf te gaan assisteren bij het stoppen ervan. We kregen al snel het vertrouwen dat we daartoe in staat waren. En wanneer BP protesteerde was het fijn om te kunnen zeggen: de president staat achter me, ik handel in zijn opdracht.’

    Zijn aanpak van het olielek van 2010, de grootste milieuramp uit de Amerikaanse geschiedenis, is misschien wel tekenend voor Chu. Andere politici zouden zich verlaten op deskundigen. Chu nam zelf het heft in handen, ervan overtuigd dat hij in staat was de informatie van experts naar waarde te schatten. Hij kon BP nergens toe dwingen, maar wel het vuur na aan de schenen leggen. Geen poging het lek te dichten vond zonder zijn toestemming plaats.

    Steven Chu met Barack Obama tijdens een bezoek aan Penn State University (foto:flickr/Penn_State)

    Ironie

    Er zat een zekere ironie in dat hij BP te hulp moest schieten, want Steven Chu had op dat moment al naam gemaakt als de minister die vol inzette op duurzame energie en de aanhoudende schaliegashausse met argusogen bekeek. De absolute noodzaak die hij voelde om het broeikaseffect tegen te gaan, leidde ook tot een pleidooi voor kernenergie dat hem niet door iedereen in dank werd afgenomen.

    ‘Ik was altijd een voorstander voor kernenergie om tijdens deze eeuw – niet daarna – het gebruik van brandstoffen terug te dringen’, stelt hij nog steeds nadrukkelijk. Hij ziet zon en wind zeer groot worden, maar daar is tijd voor nodig. Met name in arme landen concurreert duurzame energie nog niet met kolen en olie. Nadrukkelijk: ‘Als je met oplossingen komt die twee keer zo duur zijn als bestaande opties, zijn dat geen oplossingen. Tien of misschien twintig procent is aanvaardbaar.’

    Rigoureus pragmatisch zou je het kunnen noemen. Duurzame energie, legt Chu uit, is de sleutel tot meer dan alleen emissieloos vervoeren, verwarmen en verlichten. Je kunt dan ook lithium voor batterijen uit de oceanen halen, bijvoorbeeld, zodat er geen tekort aan materialen voor batterijen ontstaat. Of CO2 uit de lucht halen om er opnieuw brandstof van te maken of zelfs op te slaan.

    ‘Water is ook intrinsiek verbonden met energie’, betoogt Chu. ‘Immers, als we overvloedige duurzame energie hebben, kunnen we zoveel drinkwater uit zee halen als we willen. In het Midden-Oosten werkt het al zo. Wanneer al die CO2-uitstoot je niks kan schelen, heb je zoveel water als je wilt. Op dit moment is de situatie echter precair. We zijn bezig met watermijnbouw. Ondergrondse voorraden die in honderdduizenden jaren zijn opgebouwd, maken we in een paar decennia op. Het water dat overblijft wordt zouter. Omdat er steeds minder sneeuw en steeds meer regen valt, gaat ook de opslag in ijslagen snel achteruit. We zullen meer en meer moeten recyclen.’

    Kapitaalkosten

    Na vier jaar als minister diende Steven Chu zijn ontslag in. Hij wilde terug naar de wetenschap. Tegenwoordig houdt hij zich bezig met batterijen en toch ook weer met optica. Onder de noemer ‘Microscopy 2.0’ houdt hij zich bezig met slimme methoden om charge coupled devices (ccd’s, in essentie dezelfde lichtgevoelige elementen als in camera’s) zo nauwkeurig te maken dat ze structuren van minder dan een nanometer kunnen tonen. Daarmee belandt de optische microscoop in het domein van de elektronenmicroscoop.

    Toch is het niet om die liefde voor het atomaire die hem de wereld over doet vliegen, voor een lezing aan de TU Delft of een adviessessie bij Shell. Hij wordt gevraagd vanwege zijn vermogen diepe technologische kennis te koppelen aan lange-termijn beleidsvisies. Hij ziet de overgang naar duurzame energievoorziening op een termijn van vijftig jaar gebeuren. De klimaatdoelen die landen in Parijs afspraken zullen overtroffen moeten worden om een leefbare wereld te behouden.

    ‘De laatste tien jaar ben ik een techno-optimist geworden’, zegt Chu. ‘De opmars van zonne-energie heeft al mijn verwachtingen overtroffen. Daar zijn drie redenen voor. Ten eerste worden zonnepanelen zelf goedkoper omdat de techniek voortschrijdt. Ten tweede dalen de kapitaalkosten. Naar mate er meer bewezen projecten zijn, neemt het risico voor financiers immers af. En ten derde stellen overheden zich steeds vaker garant, waardoor de financiering nog eenvoudiger wordt. Dat vraagt natuurlijk wel om een stabiele regering.’

    Daarover gesproken. De komende presidentsverkiezingen in de VS zullen vermoedelijk niet iemand aan de macht brengen die er even progressieve ideeën op nahoudt als Barack Obama. Wat vindt Chu ervan? Hij blijft diplomatiek: ‘Ik ben wel gevraagd om mee te denken, maar ik laat even in het midden door wie. Hillary Clinton schat ik een beetje middle of the road in. Als er geen lokale bezwaren tegen schaliegas zijn, vindt zij het ook best, denk ik. Donald Trump heeft me in elk geval niet om advies gevraagd. Maar volgens mij vraagt die nooit iemand om advies.’

    Geschreven voor Technisch Weekblad, ook te vinden op mijn portfoliosite technolo.nl

    Het bericht Steven Chu: ik ben techno-optimist geworden verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    zondag, 17 juli 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Luister dan: Bomba Estéreo

    In muziek, energie, berlijn.
    Bomba Estéreo

    Terwijl ik dit stukje zit te tikken speelt Bomba Estéreo ongetwijfeld de boel plat tijdens het Melt! festival in Ferropolis, ergens tussen Leipzig en Berlijn. Ik ben er helaas niet bij. De energie spat er namelijk vanaf bij deze Colombiaanse band, die elektronische muziek mengt met caribische ritmes en venijnige raps. Maar dit clipje is ook al leuk om naar te kijken en luisteren:

    Het bericht Luister dan: Bomba Estéreo verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    woensdag, 13 juli 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Alex Boogers – Wanneer de mieren schreeuwen

    In literatuur, interviews.
    Wanneer de mieren schreeuwen

    Alex Boogers ken ik uit de tijd dat hij zijn eerste korte verhalen publiceerde in een literair tijdschrift waar ik redacteur van was. Sindsdien had ik zijn carrière wel gevolgd, maar niets meer van hem gelezen. Alle reden dus om met extra belangstelling Wanneer de mieren schreeuwen te lezen, een novelle gebaseerd op de tragische dood van Sedar Soares.

    Het boek begint als een raamvertelling die eigenlijk overbodig is. Al snel duikt de vertelling de familie van Sedar, die hier Socrates heet, in. De verteller blijft, maar de reden waarom hij vertelt blijkt niet meer relevant. Boogers neemt de tijd om de achtergrond en het voetbaltalent van Socrates uit te diepen. Daarvoor heeft hij duidelijk veel interviews afgenomen en dat wreekt zich. De novelle blijft op afstand van zijn personages. Er wordt verslag gedaan van wat ze doen en denken, maar bovenop de handeling zit je als lezer nooit. Het is alsof je een voetbalwedstrijd op televisie kijkt, niet op de tribune: je ziet het gebeuren, maar je bent er niet bij.

    Alex Boogers staat te boek als een stilist. Dat is zeker waar, al neemt hij ook weinig risico, met korte, afgemeten zinnen die goed passen bij de hardheid van de verhalen die de voormalige kickbokser graag vertelt. Die strakke stijl draagt bij aan de afstandelijkheid in de vertelling, die niet lijkt te passen bij dit onderwerp, dat om nabijheid bij de personages vraagt. Al met al bepaald geen slecht boek, maar onderwerp en vertelstijl matchen niet helemaal.

    Het bericht Alex Boogers – Wanneer de mieren schreeuwen verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    maandag, 11 juli 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Microcolumn: Dronkenschap

    In microcolumn.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    Vijf kaalkopjes uit Enschede staan voor het hekje, omdat ze een brandbom naar een moskee gegooid hebben. Dat durfden ze pas toen ze apelazarus waren en dat is nu een van de argumenten om te beweren dat ze geen terroristen zijn. Handig, want moslims drinken niet, dus als dit een geldig excuus is, kunnen die er lekker nooit gebruik van maken. Neem een fles jenever mee naar je aanslag en je bent nergens verantwoordelijk meer voor.

    Na zijn eerste kater weet iedereen of hij in geval van dronkenschap domme dingen gaat doen of mismoedig in een hoekje wegkwijnt. Wie daarna nog een keer teveel drinkt, weet waaraan hij begint. De Enschedese terreurcel mag dan bestaan uit een stelletje onvoorstelbare amateurs op aanslagengebied, maar voorbedachten rade staat vast. (sg)

    Het bericht Microcolumn: Dronkenschap verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    KRAS | Dronkenschap

    In microcolumn.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    Vijf kaalkopjes uit Enschede staan voor het hekje, omdat ze een brandbom naar een moskee gegooid hebben. Dat durfden ze pas toen ze apelazarus waren en dat is nu een van de argumenten om te beweren dat ze geen terroristen zijn. Handig, want moslims drinken niet, dus als dit een geldig excuus is, kunnen die er lekker nooit gebruik van maken. Neem een fles jenever mee naar je aanslag en je bent nergens verantwoordelijk meer voor.

    Na zijn eerste kater weet iedereen of hij in geval van dronkenschap domme dingen gaat doen of mismoedig in een hoekje wegkwijnt. Wie daarna nog een keer teveel drinkt, weet waaraan hij begint. De Enschedese terreurcel mag dan bestaan uit een stelletje onvoorstelbare amateurs op aanslagengebied, maar voorbedachten rade staat vast. (sg)

    Het bericht KRAS | Dronkenschap verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    donderdag, 7 juli 2016

    Christian Jongeneel

    Christian Jongeneel

    Hyves Linkedin Twitter Youtube

    Microcolumn: Vroem vroem

    In microcolumn, oplossing.
    Opgelet: bijgaande tekst kan sporen van ironie bevatten.

    Aan VVD’ers uitleggen dat hardrijden gevaarlijk is, is net zoiets als katholieken vertellen dat een hostie niet écht het lichaam van Christus is. Ze weten het ergens wel, maar ze bijten liever hun tong af dan dat ze het toegeven, want het hoort bij hun geloof. Dus moet de minister van vroem vroem nu op zoek naar een andere reden waarom er zoveel doden vallen op snelwegen waar je extra hard mag rijden.

    Ik zie een mooie jezuïtische oplossing aankomen die zowel de waarheid als het geloof spaart. Het probleem is niet dat je ergens 130 mag rijden, maar dat het 130-bord werkt als een recruteringspamflet voor snelwegjihadi’s. Als je de raketbanen een beetje verdekt opstelt, bestaan ze wel, maar veroorzaken ze minder ongelukken. (sg)

    Het bericht Microcolumn: Vroem vroem verscheen eerst op Christian Jongeneel.

    Aantal berichten op deze pagina: 30. De berichten op deze pagina zijn niet ouder dan 2785 uur (116 dagen). Berichtgemiddelde: 0,3 bericht per dag, 1,8 per week.